บทที่ 01
วัคซีนและการป้องกันโรค
เข้าใจตารางวัคซีน ความต่างของวัคซีนหลักและเสริม การถ่ายพยาธิ และการเฝ้าระวังผลข้างเคียง
วัคซีนและการป้องกันโรค
สร้างเกราะป้องกันตั้งแต่เล็กจนโต
วัคซีนคือการลงทุนด้านสุขภาพที่คุ้มค่าที่สุด เพราะป้องกันโรคร้ายแรงที่รักษายากและมีค่าใช้จ่ายสูง ควบคู่กับการถ่ายพยาธิและป้องกันปรสิต น้องจะมีเกราะป้องกันที่แข็งแรงตลอดชีวิต บทนี้จะอธิบายตารางวัคซีน ความแตกต่างระหว่างวัคซีนหลักและเสริม และการป้องกันโรคในชีวิตประจำวัน
+แผนที่ความต้องการหลักในแต่ละวัย
กินบ่อย เล่นสั้น นอนมาก
คุมอาหาร เดินทุกวัน
เดินเบา ตรวจสุขภาพถี่ขึ้น
เริ่มดูแลจากอะไร?
เริ่มชุดวัคซีนลูก
พาน้องไปเริ่มวัคซีนชุดแรกตามอายุ และฉีดกระตุ้นซ้ำทุก 2-4 สัปดาห์จนครบชุดตามที่สัตวแพทย์กำหนด
ทำตารางและบันทึก
จดวันที่ฉีดและวันนัดครั้งต่อไปในสมุดวัคซีน ตั้งเตือนล่วงหน้าเพื่อไม่ให้พลาดรอบกระตุ้น
เสริมการป้องกันอื่น
ถ่ายพยาธิและให้ยาป้องกันเห็บหมัดและพยาธิหนอนหัวใจตามรอบ ควบคู่กับวัคซีนเพื่อการป้องกันที่ครบถ้วน
บทที่ 07 · ภาพรวม
ทำไมวัคซีนจึงป้องกันได้จริง
วัคซีนฝึกระบบภูมิคุ้มกันให้รู้จักเชื้อโรคล่วงหน้า เมื่อเจอเชื้อจริงร่างกายจึงต่อสู้ได้ทันก่อนป่วยรุนแรง
โรคติดเชื้อร้ายแรงอย่างไข้หัดสุนัข ลำไส้อักเสบ และพิษสุนัขบ้า มีอัตราเสียชีวิตสูงและรักษายาก แต่ป้องกันได้เกือบทั้งหมดด้วยวัคซีนที่ฉีดครบและตรงเวลา
ภูมิจากแม่ลดลง
ลูกสัตว์ได้ภูมิคุ้มกันจากนมแม่ช่วงแรก แต่ภูมินี้ลดลงเรื่อยๆ จึงต้องฉีดวัคซีนเป็นชุดเพื่อให้ร่างกายสร้างภูมิของตัวเองทดแทน
ต้องฉีดเป็นชุด
วัคซีนเข็มเดียวไม่พอ ต้องกระตุ้นซ้ำหลายครั้งในวัยลูก เพราะแต่ละเข็มค่อยๆ เสริมภูมิให้สูงพอจะป้องกันได้จริง
กระตุ้นตลอดชีวิต
ภูมิคุ้มกันลดลงตามเวลา การกระตุ้นตามรอบที่สัตวแพทย์กำหนดช่วยคงระดับภูมิให้ป้องกันได้ต่อเนื่องในวัยโตและวัยอาวุโส
ตารางวัคซีนและการป้องกันตามอายุ
เป็นแนวทางทั่วไป สัตวแพทย์อาจปรับตามชนิดสัตว์ พื้นที่ และความเสี่ยงเฉพาะตัว
- 6-8 สัปดาห์วัคซีนหลักเข็มแรก
- 10-12 สัปดาห์กระตุ้นเข็มสอง
- 14-16 สัปดาห์กระตุ้นเข็มสาม + พิษสุนัขบ้า
- ทุก 2 สัปดาห์ถ่ายพยาธิตามน้ำหนัก
- ทุกปีกระตุ้นวัคซีนหลัก
- ทุกปีวัคซีนพิษสุนัขบ้า
- ทุก 1-3 เดือนถ่ายพยาธิ
- ทุกเดือนป้องกันเห็บหมัดและพยาธิหนอนหัวใจ
- ทุกปีกระตุ้นตามที่หมอประเมิน
- ทุก 6 เดือนตรวจสุขภาพร่วมด้วย
- ทุก 3 เดือนถ่ายพยาธิ
- ทุกเดือนป้องกันปรสิตต่อเนื่อง
เลือกให้เหมาะ
วัคซีนหลักกับวัคซีนเสริม
วัคซีนแบ่งเป็นชนิดที่จำเป็นสำหรับทุกตัว และชนิดที่พิจารณาตามความเสี่ยง สัตวแพทย์จะช่วยเลือกให้เหมาะกับน้อง
ไม่ใช่ทุกตัวต้องได้วัคซีนเหมือนกันหมด น้องที่ออกนอกบ้านบ่อย ไปสนามหมา หรืออยู่พื้นที่เสี่ยงโรคบางชนิด อาจต้องการวัคซีนเสริมที่น้องเลี้ยงในบ้านล้วนไม่จำเป็น
วัคซีนหลัก
เป็นวัคซีนที่น้องทุกตัวควรได้ ป้องกันโรคร้ายแรงที่ติดต่อง่ายและมีในวงกว้าง เช่น ไข้หัด ลำไส้อักเสบ และพิษสุนัขบ้าซึ่งเป็นโรคที่ติดสู่คนได้และกฎหมายกำหนด
วัคซีนเสริม
พิจารณาตามความเสี่ยงเฉพาะตัว เช่น โรคที่พบในสนามหมา ที่ฝากเลี้ยง หรือพื้นที่ที่มีโรคบางชนิดชุกชุม สัตวแพทย์จะประเมินจากไลฟ์สไตล์ของน้อง
ก่อนฉีดต้องพร้อม
น้องควรสุขภาพดีและไม่มีไข้ในวันฉีด ถ้าน้องป่วย ซึม หรือเพิ่งหายป่วย ควรเลื่อนและแจ้งสัตวแพทย์เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพของวัคซีน
ผลข้างเคียงและสิ่งที่ต้องเฝ้าระวัง
วัคซีนปลอดภัยมากแต่อาจมีผลข้างเคียงเล็กน้อยได้ ส่วนน้อยที่แพ้รุนแรงต้องรีบพบสัตวแพทย์ทันที
ปกติ หายเองได้
- ซึมหรือเพลียเล็กน้อย 1-2 วัน
- เบื่ออาหารชั่วคราว
- บวมเล็กน้อยตรงจุดฉีด
- มีไข้ต่ำๆ ไม่กี่ชั่วโมง
- ง่วงนอนมากกว่าปกติ
แพ้รุนแรง ต้องรีบ
- หน้าบวม ตาบวม ปากบวม
- อาเจียนหรือท้องเสียรุนแรง
- หายใจลำบาก หอบ
- ผื่นลมพิษทั้งตัว คันมาก
- ล้มทรุด หมดสติ ภายในไม่กี่ชั่วโมง
ความเสี่ยงที่ป้องกันได้
- ฉีดไม่ครบชุด ภูมิไม่พอ
- พลาดรอบกระตุ้นประจำปี
- ละเลยการถ่ายพยาธิ
- ไม่ป้องกันเห็บหมัดในหน้าฝน
- พาออกนอกบ้านก่อนวัคซีนครบ
เคล็ดลับจากลมูน
หลังฉีดวัคซีนให้สังเกตน้องอย่างใกล้ชิดในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ผลข้างเคียงเล็กน้อยถือว่าปกติ แต่ถ้าหน้าบวมหรือหายใจลำบากภายในไม่กี่ชั่วโมง ให้รีบพากลับไปหาสัตวแพทย์ทันที อย่ารอดูอาการ
วัคซีนและการป้องกันที่ครบ คือเกราะที่ถูกที่สุดและคุ้มที่สุด
- ฉีดวัคซีนหลักครบชุดและกระตุ้นตรงเวลา
- เพิ่มวัคซีนเสริมตามความเสี่ยงของน้อง
- ถ่ายพยาธิและป้องกันปรสิตต่อเนื่อง
- เฝ้าระวังผลข้างเคียง 24 ชั่วโมงหลังฉีด
ลมูน คู่มือดูแลสัตว์เลี้ยง
บทต่อไปจะพาคุณดูแลฟันและช่องปาก ซึ่งเป็นจุดที่ถูกมองข้ามบ่อยที่สุดแต่ส่งผลต่อสุขภาพทั้งตัวของน้องมากกว่าที่คิด
อ่านต่อในเว็บไซต์ลมูน